Położenie

Gmina Zabrodzie leży w północno-wschodniej części województwa mazowieckiego. Położona jest po lewej stronie dolnego Bugu. W kierunku północnym sięga Puszczy Kamienieckiej, a na wschód dochodzi do lasów Łochowskich. Graniczy od północy z Gminą Wyszków, od południa z Gminą Tłuszcz, na zachodzie z Gminą Somianka i Dąbrówka, na wschodzie z Gminą Jadów.
Zabrodzie, położone jest w obrębie wielkiego obniżenia tektonicznego jakim jest Niecka Mazowiecka. Ma współrzędne geograficzne: 21° 26 długości geograficznej wschodniej i 52° 36 szerokości gegraficznej północnej. Teren Gminy Zabrodzie położony jest na wysokości od 120 m n.p.m. (koło Mościsk - Masyw Błotka) do 78 m n.p.m. (u ujścia Bugu w Młynarzach).
Liczba mieszkańców: 5 595 (stan na dzień 2.01.2008r.), powierzchnia: 92 km2. 

O gminie Zabrodzie

Gmina Zabrodzie leży ok. 40 km od Warszawy i ok. 13 km od Wyszkowa. Posiada dogodne połączenia komunikacyjne zarówno ze stolicą kraju, jak i siedzibą powiatu. Gminę przecina międzynarodowa trasa S—8 Warszawa — Białystok oraz linia kolejowa Warszawa — Ostrołęka (stacje kolejowe: Grzegorzewo i Mostówka).

Gminę tę na miejsce swego letniego wypoczynku upodobał sobie niegdyś Prymas Polski, kardynał Stefan Wyszyński. Gościł tu również kardynał Karol Wojtyła, nim został papieżem. Z gminą Zabrodzie łączy się też nazwisko innego słynnego Polaka — poety Cypriana Kamila Norwida, który urodził się w miejscowości Głuchy.

Gmina posiada doskonałe walory turystyczne. Przez jej obszar przepływa rzeka Bug i maleńka rzeczka Fiszor. Tutejszy krajobraz ukształtował się w wyniku działań lodowca i stanowi równinę z pasmami wydm i pagórków. Najwyższe wzniesienia usytuowane są w pobliżu Mościsk - Błotka (119,5 m n.p.m.). Pasma wydm ciągną się od Strachowa przez Górę Rudną, która osiąga wysokość 109 m n.p.m., do Mostówki (116,8 m. n.p.m.) i Słopska. Pojedyncze wydmy występują w pobliżu wsi Adelin i Słopsk.

Walory przyrodnicze i krajobrazowe przyciągają mieszkańców aglomeracji warszawskiej, którzy spędzają tu wakacje na swoich działkach rekreacyjnych. Jest tu ich ok. 2 tys. Najwięcej domków letniskowych znajduje się wśród lasów i wydm w Mostówce i w leżącym blisko Bugu Słopsku, w położonych na międzyrzeczu Bugu i Fiszora Młynarzach czy w Choszczowym.

W okolicach Mostówki i Lucynowa piaszczyste wydmy porośnięte są unikalnymi wrzosowiskami mącznicowymi. W okolicach tej wsi teren jest tak urokliwy, że jego mieszkańcy zarówno stali, jak i sezonowi zawiązali społeczny komitet. Chcą obszar ten otoczyć szczególną opieką i uchronić od degradacji, tworząc rezerwat, park lub użytek ekologiczny, zwłaszcza, że gmina Wyszków planuje w Lucynowie, graniczącym z Mostówką, budowę zakładu utylizacji śmieci, przeciwko czemu komitet stanowczo protestuje. Opracowano już nawet projekt rezerwatu przyrody „Wrzosowiska mącznicowe na wydmach lucynowsko — mostowieckich koło Wyszkowa”. Nie wiadomo jednak, czy komitetowi uda się przeforsować ten projekt, gdyż nie aprobuje go także właściciel terenu, czyli Nadleśnictwo Drewnica.

Na terenie gminy rośnie 6 zabytkowych dębów. Wszystkie zabytkowe, ponad 300—letnie dęby, mają w obwodzie ponad 4 m., rosną w Adelinie na prywatnych posesjach. Na terenie gminy Zabrodzie znajdują się dwa dawne parki przydworskie wpisane do rejestru zabytków: wokół Domu Pomocy Społecznej w Niegowie oraz wokół pałacu w Dębinkach. 

Zabrodzie — siedziba gminy, licząca 566 mieszkańców. Znajduje się ok. 2 km od trasy S—8 — na skrzyżowaniu w Niegowie należy skręcić w lewo (jadąc od strony Wyszkowa), po drodze mijając wieś Zazdrość, gdzie mają swoje siedziby oddział Banku Spółdzielczego oraz poczta. W Zabrodziu mieści się Urząd Gminy oraz niepubliczny ośrodek zdrowia.



Pierwsza wzmianka historyczna dotycząca tej wsi pochodzi z 1578 roku. Nazwa Zabrodzie pochodzi od słów: „za brodem”, czyli za miejscem przeprawy przez rzekę. Zabrodzie należy do parafii Niegów.


Warto zobaczyć w gminie:

Niegów:
kościół parafialny pw. Św. Trójcy — zbudowany w latach 1863 — 1866, zbudowany w stylu neoklasycystycznym. Wzrok przyciągają artystyczne witraże z herbami Polski i Litwy.

Parafia jest znacznie starsza, niż wskazywałaby na to data budowy obecnego kościoła. Pierwotny kościół drewniany został ufundowany w 1462 roku przez Fryczów - Mikołaja, kanonika warszawskiego i płockiego oraz jego bratanka Adama z Pieczysk. Parafię erygowano sześć lat później. Pierwotne drewniane kościoły strawiły pożary w 1690 i 1856 roku. Obecny kościół został zbudowany w latach 1863 — 66 przez ks. Floriana Gieczyńskiego i odnawiany był w latach 1912, 1924 i 1945. Razem z kościołem zbudowano przykościelną  dzwonnicę. W kościele znajduje się kilka zabytkowych eksponatów: wymienione wyżej witraże, XVIII—wieczne ornaty i tarcza zegara z tegoż okresu, rzeźba św. Kazimierza z I poł. XVII w., portret ks. Floriana Gieczyńskiego z ok. 1840r., portret św. Barbary, prymasa Królestwa Polskiego Szczepana Hołłowczyca oraz ówczesnego biskupa płockiego. Przy kościele znajduje się też plebania z II połowy XIX w.

Cmentarz parafialny:
—   grób malarza Antoniego Gawińskiego (1876 — 1954)
—   grób Matki Wincenty Jadwigi Jaroszewskiej, założycielki i pierwszej przełożonej generalnej Zgromadzenia Sióstr Benedyktynek Samarytanek Krzyża Chrystusowego, zmarłej w 1937 roku w wieku lat 37.

Głuchy:
wieś, w której 24 września 1821 roku urodził się Cyprian Kamil Norwid. Tu spędził swoje wczesne dzieciństwo. Został ochrzczony w kościele parafialnym w pobliskiej Dąbrówce, gdzie na cmentarzu 11 kwietnia 1825 roku pochowano jego matkę. Po jej śmierci Norwid wraz z rodzeństwem wyjechał z rodzinnych Głuch do odległej o 20 km Strachówki, do swojej prababki, miecznikowej Hilarii Sobieskiej. Gdy ona zmarła, zamieszkał z ojcem i braćmi w stolicy. Po śmierci ojca w 1835 roku często wracał w rodzinne strony, spędzając wakacje w Głuchach oraz w Dębinkach, w pałacu swego dziadka Ksawerego Dybowskiego, odbywał też wycieczki krajoznawcze z przyjaciółmi z kręgu "Cyganerii Warszawskiej". Do ziemi rodzinnej wspomnieniami wracał też w swoich utworach.
Miejsce urodzenia C. K. Norwida — to stojący do dziś dworek drobnoszlachecki, modrzewiowy, parterowy z gankiem wspartym na czterech słupach. Został wzniesiony przez rodzinę Zdzieborskich, z której pochodziła matka poety,w końcu XVIII wieku, następnie należał do Jana Norwida (ojca Cypriana Kamila). W latach 1824 — 1911 dwór znajdował się w posiadaniu rodziny Suskich, następnie w posiadaniu krewnych Norwidów — Jeziorańskich. W latach 1964-1996 należał do reżysera Andrzeja Wajdy i jego żony Beaty Tyszkiewicz. Przez kilka lat we dworze mieszka ich córka, Karolina Wajda, która przez jedną kadencję była radną gminy Zabrodzie.

Dębinki: 
pałac klasycystyczny z pierwszej połowy XVIII wieku, obecnie dom dziecka. Pałac zbudowany został dla Jana Renarda, ojczyma matki i ojca chrzestnego C. K. Norwida. Przebudowany został w II połowie XIX wieku. Otacza go zabytkowy park, w którym zachowały się okazy starodrzewu.  Przed pałacem jest podjazd z owalnym klombem. Obok pałacu stoją oficyny dworskie, zbudowane w drugiej poł. XVIII wieku, zdewastowane podczas II wojny, następnie odbudowane, obecnie są sypialniami dla wychowanków domu dziecka.

Gaj Fiszor:
Za Strugą (Fiszorem) stoi klasztor Sióstr Benedyktynek Krzyża Chrystusowego oraz prowadzony przez nie dom pomocy społecznej dla dzieci niepełnosprawnych, w którym w latach 1974 — 1978 przebywał i modlił się podczas wypoczynku Prymas Polski kardynał Stefan Wyszyński i jego gość  kardynał Karol Wojtyła, ówczesny metropolita krakowski. Pokój, w którym wypoczywał Prymas, do dziś istnieje w niezmienionym stanie. Salonik i sypialnia, w których zachowały się pamiątki i wyposażenie, z którego korzystał Prymas, są odwiedzane coraz częściej przez turystów.


Historia

          Siedzibą gminy jest miejscowość Zabrodzie, nazwa ta pochodzi od słów „za brodem”, czyli oznacza, że wieś położona jest za brodem — miejscem przejścia (przeprawy) przez rzekę. Zwykle za początek powstania miejscowości, choć to fakt umowny przyjmuje się datę pierwszej wzmianki w źródłach historycznych. W przypadku Zabrodzia miało to miejsce w 1578r. Wiadomo jednak, że wieś musiała istnieć już znacznie wcześniej skoro w dokumentach historycznych zamieszczono jej nazwę.


1465 r. Można spotkać zapiski w księgach Parafii Rzymsko - Katolickiej w Niegowie, iż do tej parafii należały wsie: Niegów, Szlobów, Obrąb, Lipiny, Słopsk

1578 r. Pierwsza wzmianka w dokumentach dotycząca imienia wsi Zabrodzie

1810 r. W czasach napoleońskich wioski tego terenu należały do powiatu Stanisławowskiego Departamentu Warszawskiego

30.01.1821 r. Zgodnie z propozycją Stanisława Zamoyskiego została podpisana umowa, na mocy której w zamian za twierdzę Zamość, Zamoyski otrzymał dobra Jadów.

1830-1831r. Mieszkańcy okolicznych wsi brali udział w powstaniu listopadowym

1827 r. Zabrodzie - wieś i folwark, powiat radzymiński, gmina Zabrodzie, parafia Niegów, 18 domów, 151 mieszkańców

12.03.1863 r. Podczas powstania styczniowego stoczono bitwę pod dowództwem Matlińskiego pod wsią Fidest z wojskami carskimi.

1867r. Zostaje zorganizowana gmina Zabrodzie

1866 r. Na tym terenie istnieją następujące wioski: Niegów, Wólka Słopska, Słopsk, Ślubów, Wólka Ślubowska, Korszlaki, Lucynów, Kolonia, Wysychy (pierwotna nazwa Wysichy), Lipiny, Wagan, Gaj, Młynarze, Płatków, Obrąb, Florianów - Folwark, Zieleniew - Folwark i Mościska. Ogółem 21 wsi z liczbą mieszkańców 1359 (bez Zabrodzia i Choszczowego (pierwotna nazwa Choszczew)). Najwięcej ludności było w Zagankach - 216 i Mościskach - 209

1868 r. Folwark Zabrodzie z nomenklaturą Grzegorzewo: rozległość morgów 472, gruntów ornych i ogrodniczych morgów 117, zarośla morgów 85, nieużytki morgów 89. Wieś Zabrodzie: osad 17, morgów 635, wieś Adelin albo Zaganki: osad 19, morgów 460, wieś Choszczowo: osad 11, morgów 194, wieś Kiciny: osad 31, morgów 855

1878 r. Wieś Zabrodzie w parafii Niegów wraz z Niegowem, Ślubowem, Mostówką, Płatkowem, Zagankami należą do Jeżewskiej, która z Zabrodzia płaciła od 9 łanów. Gmina ma 15142 morgi obszaru i 3905 mieszkańców. Wśród stałęj ludności jest 603 ewangelików i 339 Żydów

1897 r. Utworzono linię kolejową Tłuszcz-Ostrołęka ze stacją w Mostówce

12.1905 r. Zebranie gminne w Zabrodziu podjęło uchwałę o wprowadzeniu języka polskiego jako urzędowego w gminie i w szkole

1914 r. Na terenie gminy Zabrodzie wkraczają Rosjanie

1915 r. Wkraczają Niemcy

1918 r. Zostaje zniszczony most kolejowy na rzece Fiszor

1920 r. Na krótko przybywają Rosjanie

11.09.1939 r. Na teren gminy wkraczają wojska niemieckie. Zajmują budynki państwowe i kwatery prywatne. Gmina została włączona w skład Generalnej Guberni zorganizowanej przez Niemców

1942 r. Rozpoczęły działalność obronną grupy wypadowe i oddziały partyzanckie. Podczas II wojny światowej najbardziej upamiętniły się miejscowości: Zabrodzie, Sitne, Wólka Kozłowska, Rybienko, Fidest i Kiciny

12.08.1944 r. Rozpoczęły się walki wojsk radzieckich z Niemcami o wyzwolenie wiosek. Trwały one dwa tygodnie

18.01.1945 r. Wojska radzieckie opuściły teren gminy

01.1973 r. Została zorganizowana obecnie istniejąca gmina, w skład której weszły 22 wioski o powierzchni 92 km2, w tym 62 km2 to użytki rolne

30.06.2004 r. Rada Gminy Zabrodzie ustanawia herb i flagę gminy
(Uchwała Nr XIX/88/2004)